Mei 2011
Klik op de afbeelding voor het complete digitale nummer (pdf bestand) 

Een opvallend, oud kunstwerk uit de Koninklijke Bibliotheek siert het mei-nummer van Fryslân. De maker van de gouache in het liber amicorum van Juw van Harinxma uit 1625 zou wel vreemd opkijken als hij zijn werk terugziet op een tijdschriftomslag met als thema-titel "Seks". Nu dekt deze titel niet geheel de lading, om in terminologie te blijven. De meeste artikelen gaan meer over de morele opvattingen: over wat mocht en wat niet. Over wat desondanks werd gedaan en wat werd nagelaten. Weinig onderwerpen houden de mens zo bezig als sexualiteit, maar er vrijelijk over praten: nou nee.

Hilarisch en toch ook triest is het verslag dat Doeke Sijens schreef over de oprichtingsperiode van de afdeling Friesland van het COC. Herenliefde, daar sloegen de autoriteiten steil van achterover. Verbieden kon je het niet, anders dan de ook al verkrampte wetgeving voorschreef, maar er niks aan doen, zou de apocalyps naderbij brengen, zo was de overtuiging. Dus werd de politie erop uitgestuurd om nauwgezet verslag te doen. Namen wilde de Hermandad weten. Maar die kwamen er niet. Alleen Bram vand er Peijl, zoon van de huisfotograaf van Fan Fryske Groun, gaf de zijne brutaalweg. Er is sindsdien veel verbeterd, maar "praat me niet van die goede oude tijd", zo zegt Kerst Huisman, auteur van het overszichtsartikel 'De seksuele bevrijding van Friesland'. Hij heeft geen goed woord over voor de verstikkende dwingelandij van de jaren vijftig en maakt duidelijk dat de voornaamste vrucht van dat moralisme hypocratie is.

Over die hypocratie kan Joop Fenstra smakelijk vertellen. De Leeuwarder ondernemer runde begin jaren zeventig de 'Lektuurtuin' in Leeuwarden. Daar lag een keur aan "vieze boekjes", maar ook aan hulpstukken om de voorbeelden uit die boekjes in praktijk te brengen. Fenstra verkocht veel onschuldige lektuur, die dan alleen als doel hadden, de opwindende tijdschriften ongemerkt tussen te verstoppen op weg naar huis.

De stoerste foto in Fryslân is zonder twijfel die van Mees Toxopeus. Deze beroemde mensenredder is de bedenker van de zelfrichtende reddingboot, waarvan de Insulinde (onlangs weer in de vaart genomen) de bekendste is. Toxopeus en zijn reddingboot spreken sterk tot de verbeelding van de Friezen. Als de motoren van de Insulinde versleten zijn en nieuwe liefst 50.000 gulden moeten kosten en het einde van het reddingwerk nabij lijkt, springt de Friese bevolking in de bres. Onder aanvoering van journalist Keimpe Sikkema wordt het benodigde geld bijeen gebracht en kan de Insulinde zijn heilzame werk voortzetten.

Voor kenners is EBF een logische arkorting, voor velen toch een naam die bekend voorkomt, maar wiens roem prooi dreigt te worden van de vergetelheid: Eeltsje Boates Folkertsma. Hij was het boegbeeld van het christelijk deel van de Friese beweging.