(20ste jaargang, nr.5, september/oktober 2014)
Klik op de afbeelding voor het complete digitale nummer (pdf bestand)

Dagelijkse dingen worden snel sleur: we staan er weinig bij stil, maken er bijvoorbeeld nooit foto’s van, en beschrijven ze evenmin. Historisch onderzoek wordt er gelukkig steeds meer naar gedaan want ‘Alledaagse geschiedenis’ is populair. In deze Fryslân gaat het om wat zoal ter tafel kwam in Friese huisgezinnen, met nadruk op de enorme veranderingen in het laatste kwart van de 18de eeuw en de eerste helft van de 19de eeuw.


Eind 18de eeuw veranderden de eetgewoonten op het Friese platteland in rap tempo. De gewoonte verdween om ’s ochtends vroeg warm te eten, pap en vis werden veelal vervangen door vooral de aardappel, zeker toen de graanprijzen stegen. Na de Eerste Wereldoorlog nam de invloed van het landbouwhuishoudonderwijs snel toe en ontstond het eetpatroon dat we nog steeds kennen: één warme maaltijd met aardappels, groente en vlees, liefst midden op de (werk-) dag. De huishoudschool had ook grote invloed op tafelmanieren en de organisatie rond het eten. Dat krijgt de laatste tijd veel kritiek vanwege de neiging naar gelijkvormigheid, maar bracht ook hygiëne en aandacht voor gezonde voeding in huisgezinnen.

In België, maar ook in ons land groeit het wetenschappelijk onderzoek naar de geschiedenis van ons eetgedrag. Almaar meer historici houden zich met voedsel, eten en eetcultuur bezig. In deze Fryslân boeiende artikelen van Jeanine Otten over veranderingen in het eetgedrag en over ‘gasterij’ op een state. Ruud Spruit beschrijft de vaak bewerkelijke methoden om voedsel te conserveren. Een bijna dagelijkse zorg van onze voorouders.
Ook in deze editie een verslagje van de heruitgave van de onschatbare Friese beneficiaalboeken, de stand van zaken met betrekking tot archeologische overeenkomsten tussen Engeland en Friesland, een overzicht van de geschiedenis van de Amerikaanse windmotor en staan we stil bij de zestigste verjaardag van dat andere symbool van Friesland: ús mem.