(19ste jiergong, nr.6, novimber/desimber 2013)
Klik op de ôfbylding foar it folsleine digitale nûmer (pdf bestân)
 

Dit en de kommende twa jier wurdt in soad omtinken bestege oan "200 jier keninkryk". "1813" is in belangryk jier yn ús skiednis. It jildt as in nije start op de púnheapen fan de Frânske Tiid. Feitlik betinke we twa iuwen Oranje op de troan en, min ofte mear, twa iuwen desintraal bestjoerde naasjesteat as refleks op de gaos dy't de âlde Republyk der mei har gewestlik spul en gedoch fan makke hie. Dizze fêstbakte swartwyt-tsjinstelling bepaalt de feestlikheid fan no. Fraach is oft dy hosannah terjochte is, oft we ús net tefolle liede litte troch it byld dat achterôf ûntstien is. Komt dat wol oerien mei de histoaryske werklikheid? En, wat ús oangiet: die doedestiids 'de Fryske skiednis' net mear mei om de takomst foarm te jaan? Hie se ôfdien as ynspiraasjeboarne? Of spannen de frisisten har yn om de gewestlike eigenheid mear folume en heroyk te jaan, as ekstra argumint tsjin it fuortjaan fan de soevereiniteit oan "Den Haag"?

 

Lês mear...

Septimber 2013
Klik op de ôfbylding foar it folsleine digitale nûmer (pdf bestân)

De krúsjale perioade yn ús skiednis is de ûnfoarstelbere útbarsting fan ûndernimmingssin ein 16de, earste helte 17de iuw. Yn ekonomyske, mar ek yn kulturele sin kamen de kustgewesten mei in soad ideeën en produksje, oare konkurrinten achterlittend. It bliuwt in bysûndere prestaasje, yn it foarste plak fan de gewesten Hollân en Seelân, mar flak dêrachter Fryslân.

 

 

Lês mear...

July 2013
Klik op de ôfbylding foar it folsleine digitale nûmer (pdf bestân)

Sa kalm as it Fries Museum skynber desennialang troch de tiid kaam, sa ûnrêstich is it sûnt 2000. It ynstitút oan de Ljouwerter Turfmerk liek wat ynsliept, mar krige ûnder lieding fan Wim van Krimpen in flinke skop ûnder it gat. De lêste jierren is it museum spylbal fan hieltyd heftiger diskusjes. Oer it, neffens guon giftige, erfskip fan Abe Bonnema, oer it kolleksjebehear, it tentoanstellingebelied, de direkteurskar, de rol fan de provinsje. No't it lang om let safier is dat it nije gebou op it Wilhelminaplein, fol yn de skynwerpers fan Fryslân syn meast publike romte, iepene wurdt en de grutskens tanimt, is der ûnrêst oer de ûntslaggen dy't it funksjonearjen fan in moderne kultuertimpel lykje te bedriigjen.

Lês mear...

Maaie 2013
Klik op de ôfbylding foar it folsleine digitale nûmer (pdf bestân)

Us marren binne, hielendal yn ekonomysk swiere tiden, in ûnmisbere ynkomsteboarne foar Fryslân. As in Súd-Europeesk probleemlân driuwt ek Fryslân foar in part op Dútske ynvestearringen, al kinne we fan miening ferskille oer de kwaliteit fan de tsjinprestaasje en de toan fan wurdearring foar ús easterbuorlju. In neiere blik yn de skiednis leart dat it swiete wetter altyd al soarge foar in goed stik brea. It iennige dat wol feroare, is de driging fan it rûge wetter dat kostbere lânbougrûn opslokt, guod oerstreamt en fee ferdrinke lit.
It binnenwetter stiet sa goed as beitele yn de blaudruk fan it Fryske karakter, folle mear as de see om ús hinne. Dat kin ek lestich oars as we witte dat ús gewest fanâlds in archipel fan (skier)eilantsjes is. Plassen en marren kamen en gienen troch sâltwinning, drûchmealjen foar nije lânbou, turfgraverij, oerstreamingen en transport. Doarpen ferdwûnen yn de kolkjende wettermassa, de helte fan Fryslân wie iuwenlang allinne oer it wetter berikber. Fjouwer artikelen yn dizze Fryslân beljochtsje ferskillende aspekten fan de rol fan de marren yn de Fryske skiednis.

Lês mear...

Maart 2013
Klik op de ôfbylding foar it folsleine digitale nûmer (pdf bestân)

Healwei april is it foar Fryslân 68 jier lyn dat in ein kaam oan de Twadde Wrâldoarloch. Ek al is hjir amper fochten en bombardearre, wienen gjin grutte deportaasjes of eksekúsjes, foar har dy't it meimakken, bleau de oarloch libbenslang in traumatysk barren. Dy oarloch is foar hieltyd minder minsken in persoanlik oantinken, foar hieltyd mear skiednis, dus oantinkens fan oaren: bondele yn ferhalen, ferteld en beskreaun, en bylden. Hat it persoanlike oantinken de oanstriid de utersten te fersterkjen, it byld út de skiednis feroaret mei de tiid. It Fries Verzetsmuseum yn Ljouwert is dêr in goed foarbyld fan. Erik Somers fan it NIOD (dy't op dit ûnderwerp promovearje sil) beskriuwt hoe't it Verzetsmuseum him ûntwikkele fan in partikuliere samling guod oer it Fryske ferset ta in museum dat it bredere ferhaal fertelt oer de oarloch yn Fryslân. It begryp 'ferset' bliuwt fansels belangryk, mar is yn de namme inkeld hanthavene fanwege de bekendheid fan dy namme.

Lês mear...