Op dit plak fertelle we ferhalen by bysûndere kolleksjestikken.
Geregeld ferskine hjir nije ferhalen.

Aquamanile

Aquamaniles binne typysk foar de midsiuwen en hawwe meastentiids de foarm fan fabeldieren of adellike ferskiningen, lykas draken, liuwen, hynders of ridders op it hynder. Se waarden troch rike minsken brûkt om de hannen te waskjen foar en nei it iten (at jo net konsekwint jins iten mei in foarke nei de mûle bringe, dan moatte jo nei it iten ek de hannen waskje...). Prysters brûkten aquamaniles om de hannen te waskjen foar it Hillich Nachtmiel.

Dit aardich iere eksimplaar is sober bewurke en hat de meast foarkommende foarm: de liuw. As kening fan de bisten is de liuw in symboal foar macht en oansjen.

Portret fan Ymck van Paffenrode

Ymck hite eins fan Ammerentia, mar dy namme is yn de rin fan de iuwen yn ûnbrûk rekke. Dêrom hawwe guon ûndersikers Ymck foar in jonge oansjoen. Dat sy wis wol in famke is, kin men sjen oan de waaier, in wier froulik attribút. Har kostúm is ryk fersierd. Op har rok sjogge wy sels tulpen. Dat is nijsgjirrich, want krekt yn 1634, it jier dêr’t de achtjierrige Ymck yn portrettearre waard, wie de populêrens fan de tulp yn opmars yn de Nederlannen, wat einige yn de spekulaasje yn tulpebollen. De tulp dûkt op yn keunst en klean. Mooglik wol de famylje Van Paffenrode mei dizze djoere berneklean sjen litte goed op ’e hichte te wêzen fan de lêste ûntjouwingen yn de moade.

Musketier

Dizze elegante hear liket mei syn mûtele hannen suver wol in lút te bespyljen, mar yn plak dêrfan is er dwaande syn moderne wapenark te laden. Hy is musketier, soldaat mei in musket, de foarrinner fan it gewear. Dat is hurd wurkjen: hy jit earst krûd yn de ‘krûdepanne’ út de krûdsekjes dy’t oan syn gurdle hingje, dan triuwt er it krûd mei de laadstôk oan, dêrnei hâldt er der in baarnende lont by en dan leit de musketier it swiere wapen yn in fourquet (in lange foarke dy’t yn de grûn prikt wurdt) en kin er lang om let sjitte. Hy sleept foarke, krûd en musket hieltyd mei him mei, en jûns moat er syn eigen leaden kûgels jitte mei syn kûgeljittange.

Jacob de Gheyn hat it prachtich tekene, de werklikheid wie sûnder mis minder beskaafd.

 

Riuwpin mei earleppeltsje fan Fedt van Goslinga

De Romeinen hawwe al earleppels: it wrotten mei in hiel lyts leppeltsje yn it ear is by har in gewoan ûnderdiel fan de persoanlike hygiëne. Fikingen, ridders, en ek Nederlanners oant yn de tweintichste iuw brûke earleppels. De kombinaasje mei in nulle komt faak foar. Archeologen fine nulle-earleppels gauris op plakken dêr't ek fingerhuodden fûn wurde: de eardere wurkpleats fan de kleanmakker. Dat is hiel praktysk: mei in inkelde hanneling kin it earfet direkt brûkt wurde om de nulle troch guon stugge stoffen te heljen.

Dizze gouden earleppel hat fansels net fan in kleanmakker west. Fedt van Goslinga is in foarname frou, dy't dit moaie dinkje miskien mei in pinset, hiernulle of in kaai yn in buidelstje oan de gurdle draacht.