(20ste jaargang, nr.4, juli/augustus 2014)
Klik op de afbeelding voor het complete digitale nummer (pdf bestand)

Jacob van Lennep, toch wel wat gewend, kwam bijna woorden tekort om in 1823 de pracht te beschrijven die voor zijn voeten lag toen hij onder Rijs aan de boorden van de Zuiderzee stond: ‘Maar hemel! Als ’t heuvelpad en ’t dennenwoud verdwijnen, maakt ons een betoverend toneel zeer opgetogen. Wat zien we aan onze voet en over ’t koren verschijnen? (..) ’t Zijn, schone Zuiderzee, uw witbeschuimde wateren, die, schromend leed te doen aan zo een oord, de kusten groeten, en met zacht en vreedzaam klateren op ’t zandgruis breken dat zij voeren aan hun boord.’

Lees meer...

(20ste jaargang, nr.3, mei/juni 2014)
Klik op de afbeelding voor het complete digitale nummer (pdf bestand)

Het is een sprookje dat Marijke Meu als eerste in Friesland aardappels at, in 1742. Wel was dat een slimme reclamezet: als iemand van vorstelijke bloede deze rare knol at, moest ze wel veilig zijn. In werkelijkheid werden aardappelen al decennia voor Marijke Meu gegeten; het was relatief goedkoop volksvoedsel, dat weinig eisen aan grond en klimaat stelde. Sedertdien onderging deze teelt vele hoogte- en dieptepunten tot ze zich vooral in de Friese kleistreek ontwikkelde tot een economische factor van formaat.

Lees meer...

(20ste jaargang, nr.2, maart/april 2014)
Klik op de afbeelding voor het complete digitale nummer (pdf bestand)

Friesland houdt van toneel: bijna elk dorp heeft zijn eigen gezelschap, van Achlum tot IJsbrechtum. Jubbega telt er zelfs vier. De meeste spelen in het Fries. Maar liefst 138 gezelschappen zijn aangesloten bij de Stichting Amateurtoaniel Fryslân die opleidingen biedt en wedstrijden houdt om de kwaliteit te verbeteren. Die Friestalige toneelcultuur begon omstreeks 1860 toen in Koarnjum de eerste toneelvereniging werd opgericht. Al actief sinds het eind van de 19de eeuw zijn de gezelschappen Halbertsma uit Wergea, Tesselschade uit Hurdegaryp en Rjucht en Sljucht uit De Tynje. Na de Tweede Wereldoorlog wordt de kiem gelegd voor een professioneel theatergezelschap en in 1965 ontstaat de voorloper van Tryater, het oudste beroepstoneelgezelschap in Nederland. Volgend jaar viert Tryater het gouden jubileum.

Lees meer...

(20ste jaargang, nr.1, januari/februari 2014)
Klik op de afbeelding voor het complete digitale nummer (pdf bestand)

Er is in Europa een enorme stroom herdenkingen aan de Eerste Wereldoorlog op gang gekomen. In Nederland, en zeker bij ons in Friesland, is dat een stuk minder. De 'Grote Oorlog' is hier in de vergetelheid geraakt. Erger nog: de meeste Friezen weten alleen de naam van Mata Hari te noemen als het om '1914-1918' gaat. Mevrouw Margaretha Zelle heeft in Parijs echter niet het flauwste benul gehad van wat zich in haar geboorteprovincie afspeelde. De belangrijkste Fries uit die periode is de Leeuwarder Folkert Posthuma, gedurende bijna de hele oorlog minister van Landbouw, Handel en Nijverheid. 

Lees meer...

(19de jaargang, nr.6, november/december 2013)
Klik op de afbeelding voor het complete digitale nummer (pdf bestand)

Dit en de komende twee jaar wordt veel aandacht besteed aan "200 jaar koninkrijk". "1813" is een belangrijk jaar in de vaderlandse geschiedenis. Het geldt als een nieuwe start op de puinhopen van de Franse Tijd. Feitelijk herdenken we twee eeuwen Oranje op de troon en, min of meer, twee eeuwen decentraal bestuurde natiestaat als reflex op de chaos die de oude Republiek er met haar gewestelijk gekift en gekijf van had gemaakt. Deze vastgebakken zwartwit-tegenstelling bepaalt de feestelijkheid van vandaag. Vraag is of die hosannah terecht is, of we ons niet teveel laten leiden door het beeld dat achteraf is ontstaan. Komt dat wel overeen met de historische werkelijkheid? En, wat ons betreft: deed toentertijd 'de Friese geschiedenis' niet meer mee om de toekomst vorm te geven? Had ze afgedaan als inspiratiebron? Of spanden de frisisten zich in om de gewestelijke eigenheid meer volume en heroïek te geven, als extra argument tegen het weggeven van de soevereiniteit aan "Den Haag"?

 

Lees meer...